richardengelfriet.nl

Home » Managementmythes » Chronocentrisme: Gaan veranderingen steeds sneller?

Chronocentrisme: Gaan veranderingen steeds sneller?

Eén van de clichés van onze tijd is dat veranderingen steeds sneller gaan. Het is zo’n beetje de standaard openingszin van trendwatchers. Maar ook de ideale punchline om in een TedX-presentatie je publiek voor te houden dat ze maar beter snel mee kunnen veranderen.

De grote vraag is natuurlijk: waar is het bewijs dat veranderingen steeds sneller gaan? Zijn er mensen die alle veranderingen bijhouden in een Excelsheet? En hoe meten zij die snelheid dan? Met een flitspaal?

Aanhangers van het geloof in steeds snellere veranderingen gebruiken als bewijs vaak de Wet van Moore. Die stelt dat het ‘aantal transistors in een geïntegreerde schakeling door de technologische vooruitgang elke twee jaar verdubbelt’. In normale mensentaal: toen ik in 2000 mijn afstudeerscriptie wilde opslaan, gebruikte ik een 3.5-inch diskette waar 720 kB aan data op kon. Als je je bestand wilde openen, kon je in de tussentijd de Frankfurter Allgemeine lezen. Tegenwoordig krijg je een supersnelle USB-stick met 4 GB cadeau bij een zak chips.

Zo’n anecdote is echter geen bewijs dat die versnelling maar door blijft razen. Sterker nog, de Wet van Moore is al doodverklaard. We zien verzadiging in het verandertempo van technologische verandering. Was het destijds een enorme stap voorwaarts om je oude Nokia in te ruilen voor een smartphone, tegenwoordig betekent de overgang van iPhone 8 naar iPhone X dat je 40% meer geld kwijt bent voor een verdwenen homeknop.

Steeds langzamer
Wie gelooft dat veranderingen tegenwoordig steeds sneller gaan, zou eens moeten kijken naar wat een in 1870 geboren mens meemaakte: de introductie van de telefoon, de gloeilamp, de auto met verbrandingsmotor, de stofzuiger, de wasmachine en het vliegtuig. Tussen 1927 en 1946 kregen we de televisie, penicilline, de radar, de atoombom en chemotherapie. En het supermarktwagentje. Nog voor 2000 kwamen daar IVF, LED-lampen, internet, mensen op de maan en MRI-scanners bij. Na 2000 moeten we het stellen met de Senseo en de smartphone. Sinds wanneer zijn vieze koffie en Candy Crush tekenen van een steeds sneller veranderende wereld?

Of maak eens kennis met de moderne democratie. Waar een wethouder veertig jaar geleden een bevriende aannemer belde die voor een schappelijk prijsje een flat ging bouwen, moet die arme man tegenwoordig eerst overleggen met 15 belangenverenigingen, 10 inspraakavonden organiseren en een studie doen naar de gevolgen voor het paringsgedrag van de zwart-geel-gestreepte mestkever.

Chronocentrisme
Denken dat veranderingen steeds sneller gaan is een voorbeeld van chronocentrisme. Dat is de misvatting dat we nu in een bijzondere tijd leven. Dat er nu iets ‘groots’ gaande is. Naast het geloof dat veranderingen steeds sneller gaan, zijn typische chronocentrische uitspraken dat de wereld steeds complexer wordt, de jeugd verloedert en moderne media slecht zijn voor onze ontwikkeling.

Bekende chronocentristen zijn Jan ‘we leven niet in een tijdperk van verandering, maar een verandering van tijdperk’ Rotmans en Francis ‘het einde van de geschiedenis’ Fukuyama. En in hun kielzog een heel leger aan sekteleiders die het einde der tijden hebben voorspeld. Sterker nog: sinds de Oude Grieken denken we al dat de huidige tijd bijzonder is en dat alles wat achter ons ligt daarbij verbleekt.

In de praktijk valt dat vaak reuze mee. Zeker als het gaat om het tempo van veranderingen. Daar klagen we juist steen en been over het trage tempo waarmee we meer vrouwen aan de top van het bedrijfsleven krijgen. Het verlagen van CO2-uitstoot. Je IBAN meenemen naar een andere bank. Dat nieuwe stadion voor Feyenoord. En heeft u wel eens bijgehouden hoe lang we al aan het bakkeleien zijn over die Brexit?

Kent u ook een voorbeeld van chronocentrisme dat ik nodig eens onder de loep moet nemen? Laat het hieronder weten!


14 reacties

  1. roelette schreef:

    R zijn gewoon veuls te veel anussen op deez aardkloot and counting…..

  2. Jan Meijning schreef:

    Het internet heeft de wereld en de informatievoorziening en controle op data nogal veranderd. Of dat heel bijzonder is of meer bijzonder dan de stoommachine is een kwestie van perceptie. Het geeft mensen denk ik wel het gevoel dat door de overload aan informatie de wereld sneller verandert dan vroeger.

  3. Jeroen schreef:

    Prachtige gevonden Richard!

    “…de overgang van iPhone 8 naar iPhone X dat je 40% meer geld kwijt bent voor een verdwenen homeknop.’

    En ik ben er met open ogen ingetrapt;-) Goed dat je het weer even relativeert. Sta ik weer met beide benen op de grond:).

  4. Samuel schreef:

    Ook chronocentrisme: zeuren over verharding en verruwing en toenemend geweld. Nee, de jaren ‘30, aan de vooravond van WO2, of ergens in de middeleeuwen – dát was lekker soft en veilig zeg….

  5. Gerard schreef:

    Interessant is deze website die het gebruik van diverse voorwerpen in huishoudens in de VS toont. De grafiek is een beetje onoverzichtelijk maar wanneer je op de voorwerpen klikt dan zie je dat de toename van het gebruik van bijv de radio net zo snel toenam als die van de smartphone. Waarschijnlijk verloopt de toename van het gebruik van bepaalde voorwerpen langzamer in jaren 30-40 wegens de recessie en dat een auto destijds nog een erg groot aandeel van het huishoudbudget van ‘John Doe’ was.
    https://www.visualcapitalist.com/rising-speed-technological-adoption/

  6. […] Chronocentrisme: Gaan veranderingen steeds sneller? […]

  7. […] zijn, is in de valkuil van dit soort valse nostalgie gestapt. Het is een typisch staaltje chronocentrisme waarbij sommigen denken dat cliënten in de zorg vroeger minder complex waren omdat we ze toen […]

  8. Ellen Evenhuis schreef:

    Chronocentristen zouden hun blik kunnen verruimen door het lezen van ‘Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid’ van Harari 😉

  9. huub schreef:

    chronocentrisme…..pfff, dat lijkt ook wel zo’n term uit een managementboekie…

  10. huub schreef:

    verkeerd tijdsbeeld (nou vooruit dan: egocentrisch tijdsbeeld)…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Vul hier uw emailadres in en ontvang iedere nieuwe column in uw inbox!

Bestel mijn boek ‘De Succesillusie’

%d bloggers liken dit: