richardengelfriet.nl

Home » Posts tagged 'democratie'

Tagarchief: democratie

Het gaat steeds beter met de Nederlandse democratie!

Deze tekst is een bewerking van een column die ik heb uitgesproken tijdens een webinar van Studium Generale van Saxion Hogescholen op dinsdag 20 april 2021 te Deventer.

Er moet mij iets van het hart. Als mensen praten over onze democratie, hoor je een hoop doemdenken. Er zou een enorme kloof zijn tussen politiek en burger. Onze politici zouden losgeslagen zijn van de werkelijkheid en uitsluitend als baantjesjagende elite hun eigen belang voorop stellen.

Lieve mensen, ik ben het daar niet mee eens. Volgens mij heeft onze democratie nog nooit zo goed gefunctioneerd als nu. En natuurlijk hoef je niet ziek te zijn om beter te worden. Laten we vooral kijken hoe we onze democratie kunnen verbeteren. Maar laten we dat doen vanuit trots en niet vanuit wantrouwen en doemdenken. Wie achterom durft te kijken, ziet dat onze democratie door de jaren heen alleen maar beter is geworden. 

Waar is die kloof?

Laten we eens beginnen met dat enorme cliché dat er een kloof zou zijn tussen politiek en burger. Als er al een kloof is, dan is die op dit moment het kleinst. Want vroeger waren politici sigarenrokende notabelen die je als gewone burger niet kon bereiken, nu vind je met twee muisklikken de emailadressen en 06-nummers van alle raadsleden van Deventer, keurig verzameld in een pdfje.

En dat geldt niet alleen voor Deventer: alle politici zijn beter benaderbaar dan vroeger. Kent u verkiezingsdebatten uit de jaren zestig waar burgers hun ongenoegen over de premier direct in zijn gezicht tegen de beste man mochten uiten? Daarnaast geldt dat er nu veel meer inspraakmogelijkheden zijn. En zelfs voor de cynici die dan gelijk roepen dat daar ‘toch niets mee wordt gedaan’ heb ik goed nieuws: ook de mogelijkheden om bezwaar te maken zijn sterk verbeterd in de afgelopen vijftig jaar.

Wie zich verdiept in de geschiedenis, ziet overwegend verbetering

Wie eenmaal achterom durft te kijken, ziet zoveel verbetering. Zo zijn onze politici diverser dan twintig jaar geleden, spreken ze vaker heldere taal en nemen ze hun vak serieuzer. Vergeet niet dat het tot ruim in de jaren zeventig normaal was om het stevig op een zuipen te zetten in de Tweede Kamer. Minister Fons van der Stee bestelde in de jaren tachtig bij de bode regelmatig een ‘potje thee’ waar cognac in zat.

Maar natuurlijk, ik hoor u al zeggen hoe schandalig het is dat we een premier hebben met een selectief geheugen. Toch is dat klein bier vergeleken met de Lockheed-affaire, waar de man van ons toenmalige staatshoofd corrupt bleek te zijn. Diverse Kamerleden kregen steekpenningen aangeboden in ruil voor hun stem. En waar Rutte een motie van afkeuring aan zijn broek kreeg, hoefde Prins Bernard geen functie elders te zoeken.

Afijn. Wie zich een beetje verdiept in de geschiedenis, haalt opgelucht adem en ziet overwegend verbetering. Stel bijvoorbeeld dat u op dit moment bang bent dat de huidige politiek te ‘gefragmenteerd’ is met 17 partijen die 150 zetels verdelen in de Tweede Kamer. Dan herinner ik u graag aan het feit dat er in 1933 maar liefst 14 partijen in de Tweede Kamer zaten, inclusief allerlei splinterpartijtjes, terwijl die Tweede Kamer toen slechts 100 zetels telde.

Weer andere doemdenkers noemen ons politieke klimaat ‘instabiel’. Ook dat is aantoonbaar onjuist. Tussen 1960 en 1975 wisselde Nederland maar liefst zeven keer van premier. Kabinetten vielen in die tijd sneller en vaker dan dat schaatser Ard Schenk olympisch goud won.

Al die vooruitgang betekent natuurlijk niet dat alles goed gaat. Bij de toeslagenaffaire zijn duizenden gezinnen vermorzeld door instituties. Een grof schandaal. Maar gelukkig hebben wij politici als Pieter Omtzigt en Renske Leijten. En wie van mening is dat het allemaal veel te lang heeft geduurd voor die affaire aan het licht kwam: het duurde maar liefst 7 jaar voor het kabinet zijn conclusies trok naar aanleiding van de rol van Nederland in de afschuwelijke massamoord in Srebrenica. En we hadden tussen 1874 en 1901 ruim 25 jaar nodig om kinderarbeid af te schaffen.

Dagvoorzitters schuiven elkaar ook baantjes toe

Laten we trouwens ook eens stoppen met dat eeuwige verwijt dat politici elkaar ‘de baantjes toeschuiven’. Alsof dat zo’n wereldvreemd verschijnsel is. Schilders doen dat ook. Aannemers, journalisten en vakkenvullers. En dagvoorzitters.

Maar wat ik helemaal lachwekkend vind, zijn mensen die stellen dat onze democratie in gevaar is en op omvallen staat. Wie dat denkt, moet voor de gein eens kijken naar de uitslag van de verkiezingen in 1935. Toen stemde 12,77% van de kiezers op partijen die zich uitdrukkelijk tegen de parlementaire democratie keerden en deze zo snel mogelijk wilden afschaffen. Ik ken op dit momenteel geen enkele partij die in zijn verkiezingsprogramma de afschaffing van de parlementaire democratie heeft staan. Laat staan dat zo’n partij steun krijgt van 1 op de 8 Nederlanders.

En dat brengt me bij het laatste argument waarom het hartstikke goed gaat met onze democratie: de opkomst en uitslag van de verkiezingen. Ruim 80 procent van de kiezers bracht zijn stem uit op 17 maart jl. Dat percentage is al jaren stabiel. En waar we in het verleden wel eens regeringspartijen hadden die 20 zetels verloren na de verkiezingen, was nu de grootste verandering een toename van 6 zeteltjes voor een oppositiepartij. Je maakt mij niet wijs dat we dan in een land leven waar ‘we’ ons grote zorgen moeten maken over het functioneren van de democratie.

Dankbaar dat er mensen zijn die voor ons het land besturen

Laten we dus dankbaar zijn dat wij nog altijd zoveel dappere politici hebben. Mensen die dag in, dag uit hun privéleven opofferen voor een beter Nederland. Hardwerkende mensen die ondanks bedreigingen en scheldpartijen iedere dag voor ons aan het werk gaan.

En het kan dus nóg beter! Laten we vooral kijken hoe dat zou kunnen. Maar laten we elkaar niet onnodig de put in praten. Voor de Nederlandse democratie geldt: vroeger was alles slechter.

Lang leve de vooruitgang van de Nederlandse democratie!

Waarom hebben we zo weinig vertrouwen in de weerbaarheid van onze democratie?

Wie bij bol.com zocht naar boeken over vaccinaties, bleek enige tijd vooral anti-vaccinatieboeken voorgeschoteld te krijgen. U kreeg dan bijvoorbeeld Leven zonder vaccinaties van Noor Prent voor uw neus. Daarin leest u zinnen als: ‘Een ziekte is er met een reden. Uiteindelijk […] draagt een ziekte bij aan het volwassen worden’.

Ik vind dat walgelijk om te lezen. En kwetsend voor zieke kinderen en hun ouders. Hoe afschuwelijk is het om dit te horen als je een kind hebt met leukemie?

Waar ik echter ook van walg, is de reactie van sommige mensen die vinden dat we maatregelen moeten nemen. Zo las ik dat de staatssecretaris wil dat bol.com deze boeken uit de etalage haalt, of misschien wel uit de handel wil nemen.

Deze no platform reflex zien we ook als er een enge imam komt vertellen dat hij liever de sharia heeft dan een democratie. Oppakken, die man. Of in elk geval zorgen dat hij geen preken houdt in de moskee. En we zien het momenteel ook bij Thierry Baudet: sommige mensen willen hem het liefst vandaag nog vervolgen, afschieten of ten minste het podium tot spreken ontnemen.

Vertrouwen
Waarom hebben we toch zo weinig vertrouwen in onze eigen weerbaarheid? Waarom verwachten we zo weinig van het maatschappelijk debat dat vanzelf volgt als mensen rare dingen zeggen? Waarom denken we dat als iemand ‘het verkeerde geluid’ naar buiten brengt, dat mensen daar en masse voor zwichten en het allemaal als zoete koek slikken?

Neem die boekjes bij bol.com. Dankzij alle ophef kan iedereen horen dat de wetenschappelijke waarde van Leven zonder vaccinaties even groot is als het gemiddelde sprookjesboek. En hoorden we het heugelijke nieuws dat de daling van de vaccinatiegraad is gestopt. Dat is een overwinning van het gezonde verstand.

Dat gezonde verstand heeft ons al vaker vooruitgebracht. We hebben afscheid genomen van aderlaten. Van het idee dat de aarde plat is. Van het ontslag van getrouwde vrouwen. Een halve eeuw terug predikten ‘onze’ dominees ook allerlei onzin van de kansel. Nu is het een marginaal geluid in Staphorst. Het duurt soms even, maar uiteindelijk zegeviert ons gezonde verstand.

En voor iedereen die bang is voor Thierry Baudet: maakt u zich geen zorgen. De man is uitgebreid inhoudelijk aangevallen, beschimpt en belachelijk gemaakt. Precies datgene wat we mogen verwachten van een moderne democratie met vrijheid van meningsuiting.

Ik ben een verklaard tegenstander van pogingen om onwelwillende geluiden te weren. Ik vind het levensgevaarlijk dat de overheid zich gaat bemoeien met wat echt nieuws is en wat nepnieuws, zoals in het EU vs. Disinfo project. Zo’n initiatief past bij China of Turkije, maar toch niet bij ons?

Wie is er bang voor Noor Prent als je Arjen Lubach hebt?
Wij hebben geen overheid nodig om opportunistische boekverkopers of andere malloten te bekritiseren. Dat kunnen we prima zelf. Bol.com is uitgebreid aan de schandpaal genageld. En dit gebeurt dankzij sociale media aan de lopende band. Een politicus met een racistische tweet? Krijgt binnen een uur een reprimande van weldenkend Nederland. De verkeerde foto van de dader in Utrecht online? Binnen tien minuten regent het berichten dat het niet klopt. En vergeet mensen als Arjen Lubach, Japke-d Bouma, Rosanne Hertzberger en Teun van de Keuken niet. Wie heeft er dan nog angst voor Noor Prent?

We hebben geen nieuw businessmodel nodig, maar nieuwe wetten

‘Fotojournalistiek heeft een prijs’ is een campagne van de NVF (Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten). Ze willen dat fotografen beter betaald krijgen en eisen meer zeggenschap over hun auteursrechten. Om hun eisen kracht bij te zetten, organiseerden ze op 25 januari een landelijke actiedag.

Op LinkedIn las ik dat Danny Mekić het helemaal eens is met de fotografen: ‘Fotojournalisten doen ontzettend belangrijk werk. En soms krijgen ze voor een dag werken maar een paar tientjes. Dat gaat natuurlijk nergens over’.

Goed zo, Danny! Fijn dat zo’n duurbetaalde spreker opkomt voor vakbroeders die het minder hebben getroffen. Maar vervolgens schotelt diezelfde Danny ons een nietsontziend kapitalistisch standpunt voor: ‘[…] het is wel de realiteit in een snelveranderende wereld. Ooit was je product gewild. Je kon iets wat niemand anders kon. Kreeg daar goed voor betaald. Door technologische ontwikkelingen ontstaat er meer aanbod, minder schaarste en dalen de prijzen’.

Mekić adviseert fotografen die mee willen gaan in de verandering om zich in te schrijven voor zijn trainingsprogramma Innovation Accelerator. Dan krijg je, zo vrees ik, van de ‘speaker, adviser and entrepreneur on innovation & technology’ te horen hoe je je kunt ‘doorontwikkelen, innoveren en jezelf opnieuw uitvinden’. Want dat is natuurlijk het antwoord op veranderen, zoals ook Executive Image Strategist Elisabeth Kaempffer in een reactie op Mekić’ artikel opmerkt: ‘De wereld verandert daar kun je helaas niets aan veranderen. Dus zul je zelf je business model moeten veranderen’.

Zou Danny Mekić bekend zijn met het fenomeen democratie?
Ik ben benieuwd of Kaempffer en Mekić dit ook zouden zeggen tegen kinderen die in de 19e eeuw onder de meest erbarmelijke omstandigheden moesten werken in fabrieken: ‘Lieve kinderen, accepteer deze nieuwe realiteit en leer in ons seminar met welk business model je klaar bent voor de nieuwe eisen van de industrialisering’.

Natuurlijk klopt het dat de wereld verandert. Maar er klopt geen snars van dat het enige antwoord op verandering bestaat uit het schikken naar de grillen van die verandering. Toen Uber zijn illegale snordienst Uberpop introduceerde, riepen veel goeroes ook dat taxichauffeurs maar moesten meegaan met deze ontwikkeling. Onzin, zo oordeelde de rechter. Illegaal snorren is verboden.

Welkom in een democratische rechtsstaat. Het argument ‘dit is de vooruitgang en die moet je maar accepteren’ getuigt van een slap soort defaitisme. Spelregels zijn misschien niet nodig als je via een schattig deelplatform voor een grijpstuiver bij tante Sjaan in de Jordaan kan logeren. Maar inmiddels zorgt Airbnb voor ontwrichting van hele binnensteden. En dus is het tijd voor gemeentebesturen en corporaties om regels op te stellen en de uitwassen tegen te gaan. Als wij niet willen dat het centrum van Amsterdam verandert in een toeristische attractie, maken we regels om de ‘nieuwe realiteit’ te veranderen.

En dat geldt ook voor het werk van fotografen. Wij kunnen met elkaar minimumtarieven opstellen. Wij kunnen regels afspreken over auteursrecht. Morgen, 20 maart 2019, heeft u weer de kans om daar een bijdrage aan te leveren. Ik ben er in elk geval al uit: mijn stem gaat naar de partij die een stevig accijns wil heffen op trainingsprogramma’s met de naam Innovation Accelerator.