richardengelfriet.nl

Home » Politiek en samenleving » Wetenschap moet op een sokkel, niet in een hok

Wetenschap moet op een sokkel, niet in een hok

Rosanne Hertzberger stelt in de Volkskrant van 11 mei 2019 dat de wetenschap ‘terug in haar hok’ moet. Volgens Richard Engelfriet berust haar analyse op los zand. Volgens hem hoort wetenschap thuis op een zo hoog mogelijke sokkel.

Volgens Rosanne Hertzberger hebben we momenteel teveel vertrouwen in de wetenschap. Ze schreef afgelopen zaterdag in de Volkskrant dat de wetenschap ‘hooguit op de achtergrond’ hoort te zoemen. Ze raadt ons aan om weer eens wat te geloven, in plaats van het bewezen te willen zien.

Haar probleemanalyse is gebaseerd op drijfzand. Zo gebruikt ze een opiniepeiling uit 2018 om aan te tonen dat voor een groeiende groep mensen de wetenschap in de plaats is gekomen van religie.

Maar daar ging die opiniepeiling helemaal niet over. Mensen hebben enkel een cijfer gegeven aan hun vertrouwen in de wetenschap in 2018. Dat zegt nog niets over dat vertrouwen in pak ‘m beet 1963. Gaven mensen toen een lager cijfer? En is er sindsdien sprake van een constante stijging? En is het vertrouwen in religie evenredig gedaald?

Daarnaast stelt ze dat mensen die zichzelf tot een religieuze stroming rekenen in de minderheid zijn. Dat geloof ik direct, alleen wil dat niet zeggen dat we wetenschap meer waarderen dan religie. Dat mensen zich minder tot een stroming (‘ik ben katholiek’) rekenen, wil niet zeggen dat ze niet bezig zijn met religie. En uit het feit dat mensen vroeger vaker naar de kerk gingen, blijkt ook nog niet dat ze tegenwoordig liever naar Robbert Dijkgraaf luisteren dan naar de Dalai Lama.

Vervolgens ziet Hertzberger een generatie van onder meer seculiere beleidsmakers, politici en leiders die wetenschap niet meer zien als gereedschap, maar als een nieuwe onfeilbare autoriteit. Op welke data stoelt ze deze waarneming? Ging Willem Drees anders om met wetenschap dan Mark Rutte? Hoe wil ze aantonen dat deze generatie in 1983 niet bestond, maar in 2019 plotsklaps middenin de samenleving staat? Dit soort onderbuikobservaties horen thuis in de kroeg, niet in een artikel van iemand die zich naar eigen zeggen liever wetenschapper dan NRC-Handelsblad-columnist noemt.

Of neem de ‘reproduceerbaarheidscrisis’ waar Hertzberg over schrijft. Veel onderzoek blijkt bij herhaling niet de oorspronkelijke resultaten te geven. Maar waarom zou dat een crisis zijn? Elkaars onderzoek overdoen en tot nieuwe inzichten komen, is juist de essentie van wetenschap. Dat gebeurt al eeuwen en is dus geen crisis, maar ‘business as usual’.

Kort samengevat: de analyse van Hertzberger is veelvuldig empirisch zwak onderbouwd en meerdere keren amper verifieerbaar. En op basis van die rommelige analyse komt ze met de oplossing dat wetenschap terug in haar hok zou moeten. Een beetje ‘zoemen’ op de achtergrond. En burgers zouden dan ‘als vanouds’ weer eens een goeroe kunnen gaan volgen.

Ik heb goed nieuws voor Hertzberger: dat gebeurt allang. Sommige mensen negeren wetenschappelijke feiten en geloven dat vaccineren leidt tot autisme. Of roepen bij een sneeuwstorm dat het allemaal wel meevalt met de opwarming van de aarde. En zou Hertzberger echt blij zijn met de Flat Earth Society, een dubieus gezelschap dat gelooft dat de aarde plat is?

Persoonlijk vind ik dat grote armoede. Natuurlijk heeft de wetenschap niet op alles een antwoord, maar het is wel de beste weg naar kennis die we op dit moment hebben. En laten we die methode vooral op een zo groot mogelijk voetstuk plaatsen. Zo weten we dankzij de wetenschappelijke methode bijvoorbeeld dat e-nummers geen enge ziekmakers zijn, maar geweldige toevoegingen die ons eten veiliger, gezonder en langer houdbaar maken. Misschien zou Hertzberger daar eens een goed boek over moeten schrijven in plaats van een oproep die niet is gestoeld op empirische data.


3 reacties

  1. peterflohr schreef:

    Nu even de reactie van Rosanne Hertzberger afwachten. Ben benieuwd.

  2. KeesdeGroot schreef:

    Een poging tot nuancering.
    Volgens mij wijst Hertzberger in haar column op de eigen waarde van geloof
    met de devotionele, normatieve en rituele dimensies die daarbij horen.
    En beweert ze dat het fout gaat wanneer mensen wetenschap als object van geloof gaan zien.

    Lijkt me een goed punt.

    Een zin van Richard ondersteunt het punt van Hertzberger:
    Sommige mensen negeren wetenschappelijke feiten en geloven dat vaccineren leidt tot autisme.

    Deze gelovigen (!) beroepen zich nu juist op (weliswaar herroepen) wetenschappelijke artikelen. Ze zijn het toonbeeld van doorgeslagen scientistische gelovigen. Onderzoek naar creationisten en complotdenkers collega’s als Peter Achterberg laat zien dat wetenschap niet zelden als geloof fungeert, in plaats van als procedure om tot betrouwbare en valide kennis te komen.

    • Dag Kees, op dat punt zijn we het roerend eens. En als Hertzberger dat beweert, moet ze dat vooral zeggen. Alleen moet ze dan zelf ook het goede voorbeeld geven en niet allerlei vreemde conclusies trekken op basis van een opiniepeiling en doen alsof er sprake is van een soort nieuwe ‘generatie’ die wetenschap als onfeilbaar ziet, als ze daar geen hard bewijs voor kan aanleveren. Daar zijn we het dan hopelijk ook wel over eens he 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Vul hier uw emailadres in en ontvang iedere nieuwe column in uw inbox!

Bestel mijn boek ‘De Succesillusie’

%d bloggers liken dit: