richardengelfriet.nl

Home » Managementmythes » De aarde is plat, varkens kunnen vliegen en de piramide van Maslow is een nuttig instrument

De aarde is plat, varkens kunnen vliegen en de piramide van Maslow is een nuttig instrument

Het idee dat er een volgorde zit in de behoeftebevrediging van mensen, is volslagen lariekoek.

De piramide van Maslow, wie kent hem niet? In 1943 publiceerde de Amerikaanse psycholoog Abraham Maslow een theorie waarin hij een ordening aangaf van behoeftes. Volgens Maslow beginnen alle mensen altijd als eerste met de bevrediging van organische of lichamelijke behoeften zoals onder meer slaap, eten en seks. Dat is de onderkant van de piramide.

Als ze dat voor elkaar hebben, stijgen ze een stapje hoger op zoek naar veiligheid en zekerheid door middel van bijvoorbeeld een leuk huis, een uitdagende baan en een relatie met een partner naar keuze. Vervolgens willen ze ergens bij horen en volgt daarna de behoefte aan waardering, erkenning en zelfrespect. En als ook dát gelukt is, wacht de behoefte om de persoonlijkheid en mentale groeimogelijkheden te ontwikkelen en te valoriseren. Die laatste stap noemde Maslow eerst zelfactualisatie, om er later zelftranscendentie van te maken. Hoger kunnen mensen niet komen. Daar zit u dan als mens, op het topje van uw piramide.

Hoe komt Maslow aan zijn wijsheid?
Maslow baseert zich op 18 zelfbedachte analyses van mensen die in zijn ogen voldeden aan zijn eigen definitie van zelfactualisatie. Hij schreef een soort biografie en haalde daar naar eigen goeddunken wat opvallende details uit, zoals gevoel voor humor en de aanwezigheid van het innerlijke kind. De Amerikaanse psycholoog had hierbij een grote voorkeur voor blanke, hoogopgeleide mannen als Thomas Jefferson, Abraham Lincoln, Albert Einstein en Ludwig van Beethoven. Nergens heeft Maslow de moeite genomen deze succesverhalen te vergelijken met minder geslaagde mensen. En nergens heeft hij de moeite genomen zijn theorie in de praktijk te toetsen.

Wat zeggen wetenschappers over Maslow?
Over sommige zaken kunnen wetenschappers enorme debatten voeren, maar over Maslow heerst wetenschappelijke consensus: de claim dat mensen hun behoefte in een bepaalde volgorde (eerst slapen, dan een huis, dan erkenning en uiteindelijk zelftranscendentie) bevredigen, is uitgebreid verworpen. Hoe mooi en nobel het verhaal ook mag klinken, in de praktijk hebben onderzoekers geen vast patroon of hiërarchische volgorde ontdekt waarop mensen hun behoeftes bevredigen. Mensen blijken van elkaar te verschillen. Wat de ene prettig vindt, vindt de ander maar niks.

Sommige mensen blijken bijvoorbeeld prima eerst na te kunnen denken over de transcendentale dialectiek van Immanuel Kant om erna pas hun tanden te zetten in een Big Mac. Andere mensen, zoals president Trump en Kim Jong-un, hebben al jaren de eerste vier fases van Maslow doorlopen, maar wetenschappers hebben tot op heden nog geen spoor van verheffende zelftranscendentie gevonden.

Voor alle duidelijkheid: de piramide van Maslow is dus niet een ‘managementmodel waarvan we niet weten of het werkt’, zoals Agile. De piramide van Maslow is bewezen bullshit. Het is een misvatting dat u (of uw team) eerst allerlei basale behoeftes bevredigd moet hebben voordat u toekomt aan zelfactualisatie.

De aarde is plat, varkens kunnen vliegen en de piramide van Maslow is een nuttig instrument
Maslow’s piramide heeft dus evenveel waarde als de claim dat de aarde plat is of dat varkens kunnen vliegen. Toch gebruiken veel HR-adviseurs het model om uit te leggen hoe je mensen zou moeten motiveren en tijdens teambuilding-sessies vertellen consultants dat een goed team pas kan excelleren als aan alle niveaus van de piramide is voldaan. Wie dergelijke boodschappen de wereld in slingert, doet aan pure misleiding.

De enige praktische toepassing die ik kan bedenken om mensen te vertellen over de piramide van Maslow is om te laten zien hoe een volslagen onzinnig verhaal, losjes gebaseerd op een persoonlijke interpretatie van 18 biografieën, door heel veel mensen toch heel serieus genomen kan worden.

Een veelgehoorde reactie die ik tijdens presentaties krijg te horen is dat adviseurs weten dat het model weliswaar niet klopt, maar dat het wel ‘een goede start is voor een gesprek’. Nu staat het u uiteraard vrij om een gesprek te beginnen op de door u gewenste manier, maar het zou u wel sieren als u er dan netjes zo’n disclaimer bij doet, net als in films: All management models appearing in this presentation are entirely fictitious. Any similarity to actual events or persons, living or dead, is purely coincidental.

Na het publiceren van dit stuk zal ik ongetwijfeld weer boze Maslow-fans over me heen krijgen. Om hen alvast een beetje tegemoet te komen, zal ik eerlijk bekennen dat ik me na het schrijven van dit stuk wel ongelooflijk zelftranscendent voel.

Wist u dat er nog veel meer bewezen bullshit is in managementland? Lees er alles over in mijn boek De Succesillusie!


1 reactie

  1. peterflohr schreef:

    Bull shit; Dik boek over moeten lezen, jaren geleden een, moeilijk tentamen over gehad. Nergens voor nodig dus.
    Categorie Doorprikken nep nieuws, fake science.
    Ben bang dat er heel wat van dit fake science-achtige wetenschappelijke publicaties zijn. Het lijkt wel een religie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Vul hier uw emailadres in en ontvang iedere nieuwe column in uw inbox!

Bestel mijn boek ‘De Succesillusie’

%d bloggers liken dit: