richardengelfriet.nl

Home » Managementmythes » Waarom doelen stellen een gevaarlijke hobby kan zijn

Waarom doelen stellen een gevaarlijke hobby kan zijn

Veel goeroes zien ‘doelen stellen’ als een heilige graal. Volgens Richard Engelfriet is het een gevaarlijk misverstand om te denken dat het altijd goed is om doelen te stellen.

Veel goeroes zien doelen stellen als een soort heilige graal. Zo vertelt goeroe Brian Tracy in het boek ‘Goals! How to Get Everything You Want – Faster Than You Ever Thought Possible’ u het volgende:

Living without clear goals is like driving in a thick fog. Clear goals enable you to step on the accelerator of your own life, and race ahead rapidly.

Volgens mij zien Tracy, en vele goeroes met hem, drie misverstanden over het hoofd. Tijd voor een kritische analyse.

Misverstand 1. Doelen zijn ongevaarlijk
Wie de Mount Everest op wil, komt op enig moment aan bij Camp Four. Vanuit daar moet u nog langs Hillary Step, een muur van rotsen op ruim 200 meter van de top. Ervaren klimmers weten dat u rond middernacht moet vertrekken van Camp Four, zodat u een kans maakt Hillary Step voorbij te komen en in de middag op de top te zijn. Wie rond 14h nog niet voorbij Hillary Step is, moet omkeren: de kans op ongevallen is dan te groot vanwege de invallende duisternis en plotselinge sneeuwstormen. Toch blijken veel klimmers door te klimmen na 14h. Ze zijn zo dichtbij de top, dat ze niet meer willen omkeren. Ze hebben hun doel voor ogen en nemen irrationeel grote risico’s. Vele klimmers zijn zo onnodig overleden.

Dit is, letterlijk, het grote gevaar van het stellen van doelen: hoe sterker u uw doel voor ogen heeft, hoe groter de kans dat u onno­dige risico’s gaat nemen om uw doel te bereiken. Dat gedrag is niet exclusief voor bergbeklimmers: we zagen het voorafgaand aan de financiële crisis bij bankiers die veel te grote risico’s namen om maar een zo groot mogelijke winst te halen. Maar denk ook aan bestuurders van Vestia, FC Twente en het ROC in Leiden: alle­maal namen ze veel te grote risico’s. De maatschappelijke schade van doelgerichte bestuurders die van geen wijken willen weten is enorm.

Misverstand 2: Hoe concreter, hoe beter
Een kennis van me is docent op een ROC. Hij wil zo goed mogelijk onderwijs geven en lesuitval zo laag mogelijk houden. Voor zijn manager was dat echter niet voldoende: er moest een concreet doel gesteld worden: ‘ik wil dat de lesuitval ieder jaar met 5% daalt’. Hierdoor zadelde de manager zijn medewerker op met een probleem. Er moest een leerlingvolgsysteem komen met allerlei rapportages en metingen.

Drie keer raden wie dat leerlingvolgsysteem mocht maken. En wie had er daardoor minder tijd om gesprekken te voeren met leerlingen die uit dreigden te vallen? Het is een misverstand te denken dat concrete targets altijd een oplossing zijn. Soms creëren we met concrete doelen juist een probleem.

Misverstand 3: Een doel geeft focus en focus zorgt voor succes
‘Ik ga gewoon maar eens beginnen’ is volgens veel goeroes een slecht doel. Toch is het precies die doelstelling die een student had toen hij in 2003 begon met de site Facemash, een spel waarbij deelnemers foto’s van Harvardstudenten met elkaar konden vergelijken. Nergens was de doelstelling om ‘meer dan een miljard gebruikers wereldwijd’ te genereren. Toch is dat precies wat er met de opvolger van het spel gebeurde. Die opvol­ger heet Facebook, de student Mark Zuckerberg.

Goeroes die prediken dat het essentieel is om doelen te stellen, vergeten dat er veel successen zijn die toevallig zijn ontstaan. Zo zat ooit ene dr. John Styth Pemberton wat te rommelen met allerlei plantenextracten in het keukentje achter zijn drogis­terij. Hij wilde een drankje maken tegen duizelingen en algehele malaise. Eén van zijn probeersels bevatte siroop gemengd met koolzuurhoudend water. Juist: Coca-Cola.

Ook bij het farmaceuti­sche bedrijf Pfizer kunnen ze erover meepraten. Enkele jaren geleden waren ze daar bezig met het ontwikkelen van een medicijn tegen angina pectoris. In normale mensentaal: pijn op de borst. In de testfase kregen proefpersonen het medicijn toegediend. Na enige tijd meldden veel van die proefpersonen bij hun behan­delend arts een plezierige bijwerking. Het werkt dan heel goed om uw focus even bij te stellen naar erectiestoornissen. Op die manier liep fabrikant Pfizer gigantisch binnen met Viagra. Hetzelfde verhaal geldt voor de toevallige uitvinding van penicilline, de magnetron, post-it memo’s en corn flakes.

Dus maar helemaal stoppen met doelen stellen?
Goeroes vinden deze kritische kanttekeningen over doelen maar lastig. Als ik hier met hen over praat, schieten ze meestal in een soort reflex: ‘Oh, dus jij zegt dat je er gewoon maar een beetje op los moet leven?’.

Read my lips: ik snap dat het soms goed kan werken om een doel te hebben: het is prachtig als iemand ervoor kiest meer tijd met zijn kinderen door te brengen, gezonder wil leven of de wereld wil verbeteren door mensen meer te laten lachen.

Er is echter wel iets mis met de overtuiging dat succes dichterbij komt door aan de lopende band doelen te stellen. U bespaart veel tijd door minder bezig te zijn met doelen stellen en gewoon aan de slag te gaan. Zeker in grote organisaties scheelt dat veel oeverloos overleg.

Ik snap overigens best dat u deze boodschap moeilijk verkocht krijgt binnen uw organisatie. Maar als u het een beetje anders verpakt, komt u wellicht al een heel eind. Vandaar dat ik u zou willen adviseren de boodschap uit deze column te verpakken als ‘een strategie waarbij we meer open willen staan voor kansen en minder willen praten door meer in de actiestand te staan’. Daar krijgt u uw leidinggevende toch wel in mee?

Meer gevaren lezen van al die succesformules die u hoort van goeroes? Lees dan mijn nieuwste boek De Succesillusie


1 reactie

  1. Coen de Bruijn schreef:

    Richard,

    Met veel plezier lees ik je blogs en heb zojuist je boek Succes Illusie aangeschaft. Ik ben werkzaam bij een grote bank en kom dus elke dag in aanraking met de illusies die je beschrijft.

    Ik ben zelf momenteel halverwege een boek dat de Key Performance Illusie gaat heten (je kunt ongeveer raden waar dat over gaat). In 2010 schreef ik Van tofu krijg je geheugenverlies over misbruik van statistiek in politiek en media.

    Graag zou ik een keer met je van gedachte willen wisselen over jou beelden over KPI’s. Als je wilt kan ik de eerste helft van het boek in pdf format naar je sturen.

    Gr.

    Coen

    06-12766757

    ________________________________

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Vul hier uw emailadres in en ontvang iedere nieuwe column in uw inbox!

Bestel mijn boek ‘De Succesillusie’

%d bloggers liken dit: