Eerst schieten, dan pas roepen

Een vader vertelde me laatst over zijn 6-jarige zoontje Luuk die keeper is bij de plaatselijke voetbalclub. Het jonge ventje speelde in het laagste elftal en had de gewoonte eerst hard te schreeuwen naar wie hij de bal ging schoppen: ‘Let op Tom, daar komt de bal aan!’ Maar vervolgens ging het schot natuurlijk hopeloos de andere kant op en kreeg Luuk een kwade blik van Tom en de rest van het elftal. Gelukkig had zijn vader een gouden tip aan zijn zoon: ‘Wat je nu doet, is eerst roepen en daarna schiet je. Draai dat eens om: je moet eerst schieten, en dan pas roepen!’ En aldus geschiedde. Luuk gaf de bal een enorme schop, keek waar de bal naartoe ging, en schreeuwde hard: ‘Let op Wouter, de bal komt naar je toe!’ En Wouter neemt de bal moeiteloos aan en scoort aan de andere kant. Luuk staat tegenwoordig iedere zaterdag te keepen in het hoogste eftal.

Eerst schieten, dan pas roepen. Precies diezelfde strategie moeten veel organisaties zich ook eigen maken. Die presenteren helaas nog steeds ongelooflijk veel plannen: beleidsnota’s, toekomstvisies, meerjarenplannen, actielijsten en ga zo maar door. En het resultaat? Meestal komen ze niet verder dan oeverloze discussies over diezelfde beleidsnota’s, toekomstvisies, meerjarenplannen en actielijsten. En constateren ze na verloop van tijd dat ‘veranderende omstandigheden hebben geleid tot nieuw inzicht’ en begint het hele circus van plannensmeden weer opnieuw zonder dat er in de tussentijd daadwerkelijk iets is gedaan.

Mijn advies aan alle mensen in deze organisaties is te luisteren naar Luuks vader. Stel een boete in op de zin: ‘zullen we dat eerst even op papier zetten’ als iemand een goed idee heeft, en stel als vuistregel dat je pas wordt toegelaten bij een vergadering als je al concreet een bijdrage hebt geleverd aan het resultaat waarover gepraat gaat worden.

Een voorbeeld? Bij een gesloten TBS-instelling in Noord-Brabant was een hardnekkig veiligheidsprobleem. Met name nieuwe patiënten bedreigden bij de intake het personeel. Met als gevolg dat deze patiënten soms weken zaten opgesloten in de isoleercel, al dan niet platgespoten met kalmeringsmiddelen. Totdat twee verplegers zich ermee gingen bemoeien. Zonder eerst allerlei uitgebreide plannen te maken togen zij naar de Sligro. Ze kwamen terug met een klein oventje en een zak worstenbroodjes. En toen de volgende nieuwe patiënt binnenkwam, stelden ze een simpele vraag: ‘Luste gij een worstenbroodje?’

Nieuwe patiënten waren met stomheid geslagen. Een worstenbroodje was wel het laatste wat ze verwachtten. Totaal overrompeld smolten ze voor de verrassende verplegers. Het aantal geweldsincidenten is aanzienlijk gedaald.

En zo kan het dus ook. Niet eerst afstemmen, overleggen en ‘op papier zetten’, maar gewoon doen. Experimenteren, nieuwe initiatieven bedenken en lef tonen. En wees gerust: vergadertijgers zijn er genoeg, nuances voegen anderen vanzelf toe en gezeur krijg je toch. Maar als u de bal eens wat vaker een flinke trap geeft en daarna pas begint te roepen, verhoogt u uw kans op scoren aanzienlijk. Zong Bruce Springsteen ook al niet eens: You can’t start a fire without a spark?

Follow @rengelfriet